Jedzenie sushi to rytuał, w którym obowiązuje kilka ważnych, choć prostych zasad. Wiele osób jest jednak skrępowanych, kiedy zasiada do japońskiego przysmaku. Zupełnie niepotrzebnie! Wystarczy poznać krótki i nieskomplikowany savoir vivre. Zatem – jak poprawnie jeść sushi? Podpowiadamy.
Krótka historia sushi
Chociaż dzisiejsze sushi kojarzy nam się raczej ze świeżymi produktami – surowymi kawałkami ryb, owocami morza i warzywami – to za prababkę tej potrawy uważa się piklowaną rybę, kiszoną w beczkach wraz z gotowanym ryżem. Pierwsza pisemna wzmianka o sushi pojawiła się w 718 roku. Przez kolejne około 800 lat sushi powoli ulegało przemianom, podobnie jak cała japońska kuchnia. W średniowieczu wyjmowano rybę po około 4 miesiącach i zjadano ją razem z ryżem. Nare-zushi było też popularnym posiłkiem wśród żołnierzy – wartościowa żywność o długim terminie przydatności, idealnie sprawdzała się na polach bitwy. Na przestrzeni kolejnych wieków wprowadzano coraz to nowsze metody kiszenia, tak aby maksymalnie skrócić czas dojrzewania ryby – nawet do kilku dni. Około XVIII wieku Japończycy zaczęli odchodzić od fermentacji, skupiając się na zaprawie z octu ryżowego. W Osace stworzono na przykład oshi-zushi. Ryż, owoce morza i inne składniki umieszczało się warstwami w drewnianej formie z obciążeniem na wierzchu. Po pewnym czasie wyjmowano potrawę i krojono na mniejsze kawałki, bardziej wygodne do jedzenia “na raz”.
Sushi, jakie znamy obecnie, powstało na przełomie XVIII i XIX wieku w Edo. To właśnie tam ryż zaczęto doprawiać tezu, czyli zaprawą z octu ryżowego, cukru i soli. Tak przygotowany ryż formowano w sporej wielkości kulki lub owalne kształty, a na wierzch kładziono plastry surowej ryby lub owoców morza. Tak zwane nigri było szybkie i proste w przygotowaniu, ale jednocześnie nawiązywało smakiem do tradycji fermentowanej ryby.
Nigri ewoluowało następnie w maki. Taka forma zapewniała kawałkom większą trwałość i była poręczniejsza podczas maczania ich w sosie sojowym.
Rozwój kolejnych rodzajów sushi był ściśle związany z kulturą mieszczańską ówczesnych dużych miast. Szybkie tempo pracy oraz tętniące życiem dzielnice rozrywki spopularyzowały kulturę jedzenia poza domem. Praktyczne, a jednocześnie pożywne kawałki sushi, nadawały się do tego idealnie.
Obecnie sushi liczy kilkadziesiąt rodzajów i jest popularne niemal na całym świecie. Serwuje się je z sosem sojowym, wasabi i marynowanym imbirem.
Na czym serwować sushi?
Jeśli decydujemy się na zamówienie gotowego zestawu sushi, jest ono zwykle pięknie zaserwowane i ozdobione. Nie musimy go przekładać na inny, większy talerz, choć możemy podjąć taką próbę. Jednak jeśli często jemy dania kuchni japońskiej, warto zainwestować w ceramiczne zestawy do serwowania sushi.
Co powinno znaleźć się w takim komplecie?
- duży talerz lub taca do serwowania - idealne do serwowania rozmaitych rodzajów sushi
- talerze do sushi - tradycyjnie powinny mieć prostokątny kształt, chociaż równie dobrze sprawdzą się talerze kwadratowe, czy te o nieregularnych kształtach. To na nich serwuje się wasabi i marynowany imbir
- miseczki do sosów - małe, płytkie, zazwyczaj okrągłe lub prostokątne, idealne do serwowania sosu sojowego. Podczas serwowania powinny być umieszczone tuż obok talerzy głównych, przed sushi
- okrągłe miseczki do sushi - idealne do serwowania Chirashi-zuhi, ryżu lub innych dodatków
- maty bambusowe - służące jako podkładki pod talerze
- pałeczki - jednorazowe z drewna bambusowego, bądź wielorazowe z drewna lakierowanego bądź laki japońskiej
- podstawki pod pałeczki - na których można odłożyć pałeczki, gdyż nie wolno odkładać pałeczek na talerz
- łyżka - najlepiej ceramiczna, bądź drewniana do nakładania ryżu
Skomplikowane nazewnictwo
Wiele osób już na etapie zamówienia sushi jest przerażonych nazewnictwem poszczególnych rolek nie wiedząc co się pod ów nazwami kryje.
Przygotowaliśmy małą ściągę:
| Nazwa | Opis |
|---|---|
| Nigiri | Kawałek ryżu z wierzchu przykryty plasterkiem surowej ryby lub owoców morza |
| Maki | Rolka z ryżem, owocami morza i warzywami owinięta w nori |
| Temaki | Sushi w formie rożka, z ryżem, owocami morza i warzywami zawinięte w nori |
| Sashimi | Plastry surowej ryby podawane bez ryżu |
| Uramaki | Maki z ryżem na zewnątrz i nori w środku |
Czy sushi jeść pałeczkami czy rękoma?
Tradycyjnie sushi można spożywać na oba sposoby. W bardzo złym guście jest jedzenie sushi za pomocą noża i widelca.
Jeśli wybieramy jedzenie rękoma, koniecznie powinniśmy umyć wcześniej ręce. Możemy zrobić to tradycyjnie, bądź użyć specjalnego ręcznika. Jedząc dłońmi poszczególne kawałki sushi chwytamy trzema palcami – kciukiem, palcem wskazującym i środkowym – i wkładamy do ust. Wyjątkiem jest sashimi, które należy jeść wyłącznie pałeczkami.
Jedzenie pałeczkami wydaje się być znacznie bardziej skomplikowane, ale wcale takim nie jest.
Pałeczki najlepiej chwytać pośrodku ich długości. Jedną pałeczkę trzeba umieścić tak by spoczywała w zagłębieniu między kciukiem a palcem wskazującym. U dołu powinna znaleźć się między opuszkami palca serdecznego i środkowego. Drugą pałeczkę umieść między opuszkami kciuka i palca wskazującego w ten sposób, aby można było wykonywać nią swobodne ruchy. Niewiele osób wie, że powinno się używać obu końców pałeczek. Cieńsza część służy do jedzenia, grubsza natomiast do nakładania kawałków ze wspólnego talerza. Nigdy nie nabijamy sushi na pałeczki, ale chwytamy je delikatnie końcami.
Należy również pamiętać, by pałeczkami nie machać, nie krzyżować ich, nie pocierać jednej o drugą, nie wbijać pałeczek w ryż, nie kierować ich w stronę innej osoby. Pałeczki układane są równolegle do brzegu stołu na specjalnej podstawce i tam powinny trafiać za każdym razem, gdy aktualnie nie jemy.
Czy sushi można kroić?
Absolutnie nie. Każdy kawałek sushi to oddzielna kompozycja, której smak można docenić dopiero, gdy wszystkie składniki połączą się w naszych ustach. To właśnie dlatego nie porcjujemy sushi na mniejsze części i nie przegryzamy całych kawałków, nawet jeśli wydają nam się duże. W kulturze japońskiej mlaskanie i siorbanie jest wręcz pozytywnie widziane, dlatego o ten aspekt konsumpcji zupełnie nie musimy się martwić.
Jeśli chcemy użyć sosu sojowego, należy wlać go do miseczki, a następnie zamoczyć kawałek od strony ryby, nie ryżu. Wkładając go do ust, powinniśmy go tak obrócić, aby namoczona w sosie warstwa trafiła na język - dzięki temu będziemy się rozsmakowywać w rybie. Wyjątkiem są Temaki, czyli nori zwinięte w rożek - ten rodzaj sushi można nadgryzać. Do sushi podawany jest również marynowany imbir, po który warto sięgać pomiędzy kolejnymi kawałkami, aby oczyścić kubki smakowe.
Jedzenie sushi najlepiej zaczynać od kawałków z mniej tłustymi gatunkami ryb, np. tuńczykiem, łososiem, czy kawiorem. Później przechodzimy do bardziej tłustych – np. łososia, halibuta czy węgorza. W pierwszej kolejności warto też sięgać po kawałki zawinięte w wodorosty nori, gdyż tracą one szybko swoją kruchość.
Nie ma konieczności dodawania do każdego kęsa sosu sojowego, wasabi czy innych dodatków. To od nas zależy, czy chcemy odkrywać bogactwo smaku sushi, czy jednak nieco stłumić go przyprawami.
Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Jak podać gotowe sushi - zasady, historia i porady, możesz odwiedzić kategorię %%kategoria%%.